به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از گاردین، در تصاویر تجمعات گسترده هفتههای اخیر در حمایت از رسانههای همگانی چک، جزئیاتی به چشم میخورد که برای ناظران خارجی عجیب است: تظاهرکنندگانی که کلاههای کوچکی از روزنامههای تاشده بر سر دارند. اما برای مردم چک، این کلاهها کاملاً آشنا هستند. این کلاه متعلق به «وچِرنیچِک» است؛ پسربچهای کارتونی که هر شب ساعت ۶:۴۵ در تلویزیون چک ظاهر میشود.
اگر خودتان در چک بزرگ شدهاید، فرزندی اهل چک دارید، یا حتی بین ساعت ۶:۴۵ تا ۶:۵۵ عصر در کنار کودکی اهل چک بودهاید، حتماً «وچِرنیچِک» را میشناسید. او کلاهش را برمیدارد، به کودکان کشور «عصر به خیر» میگوید و از پلههایی در آسمان بالا میرود، در حالی که از زیر بغلش روزنامه بیرون میآورد و پرتاب میکند. (نام «وچِرنیچِک» از واژه «وچِرنیک» (večerník) گرفته شده که به معنای «روزنامه عصر» است؛ روزنامههایی که زمانی بسیار رایج بودند).
او سوار بر اسب گهوارهای یا ماشین کوچک میشود و در نهایت با یک دوچرخه تکچرخ رکاب میزند؛ همه اینها با موسیقی متنی خاص و خیالانگیز همراه است که صدای سازهایی مثل ویبرافون، ارگ الکتریکی و فلوت در آن شنیده میشود (پخش این برنامه از سال ۱۹۶۵ آغاز شده است).
پس از آن، یک داستان کوتاه انیمیشنی برای زمان خواب پخش میشود. شخصیتهای محبوب و ماندگار این بخش عبارتند از «رومتسایس» (راهزن خوشقلب)، «ماکسیپِس فیک» (سگی غولپیکر) و البته «کرتِک» (موش کور کوچک). عروسکهای پشمالوی این شخصیتها اکنون در بخش سوغاتیهای فرودگاه پراگ، طوری به شما نگاه میکنند که انگار دارند شما را سرزنش میکنند!
این یک آیین شبانه برای خانوادههای چک است که مرز میان زمان بازی و زمان خواب را مشخص میکند. والدین در سراسر کشور بیصبرانه منتظر شنیدن آن ملودیِ آشنا هستند که در نهایت با عبارت «شب به خیر» (dobrou noc) از زبان او به پایان میرسد.
آن صدای متمایز و فراموشنشدنی متعلق به میخال سیتاوی ۶۸ ساله است. او که اکنون یک «کوچنشین دیجیتال» (دیجیتال نومد) محسوب میشود، به همراه همسرش سوزانا یک کسبوکار در حوزه گردشگری را اداره میکند و زمان خود را میان جنوب شرقی آسیا، اروپا و آفریقای جنوبی تقسیم کرده است. میتوان با اطمینان گفت که او پیگیرِ لحظهبهلحظه اخبارِ تظاهرات در زادگاهش، پراگ، نبوده است؛ جایی که از اواخر اکتبر، صدها هزار نفر به خیابانها آمدهاند تا با طرح دولت برای حذف حق اشتراک تلویزیون و رادیوی عمومی — و تأمین بودجه آنها از طریق بودجه دولتی — مخالفت کنند؛ اقدامی که منتقدان بیم آن دارند موجب تضعیف استقلال رسانهها شود.
سیتاوی، که از خانهاش در نزدیکی یک منطقه حفاظتشده حیات وحش در حدود ۵۰ کیلومتری شمال شرقی پرتوریا (آفریقای جنوبی) صحبت میکرد، گفت: «دخترانم ماجرا را برایم تعریف کردند، بنابراین در جریان بودم. اما راستش پیگیر دقیق آن نبودم.» یکی از دختران او در تظاهرات روز یکشنبه حضور داشت؛ تظاهراتی که بزرگترین گردهمایی از زمان سقوط کمونیسم در چکسلواکی آنزمان (در سال ۱۹۸۹) محسوب میشود.

با این حال، سیتاوی به یاد میآورد که سال ۱۹۶۴، زمانی که شش ساله بود، آن دو عبارت — عصر بخیر و شب بخیر — را ضبط کرده است. سیتاوی که در کودکی تجربه بازیگری در تلویزیون را هم داشته، میگوید: «ماجرا در ماه اوت اتفاق افتاد، یعنی در تعطیلات مدرسه. من پیش پدربزرگ و مادربزرگم در خانه ییلاقیشان، نه چندان دور از پراگ، بودم. عوامل یک شرکت فیلمسازی به کودکی نیاز داشتند که بگوید "Dobrý večer, dobrou noc". گمان میکنم در آن ایامِ تعطیلات، احتمالاً تنها کسی بودم که آن حوالی و نسبتاً نزدیک به شهر حضور داشت. خلاصه، ماشینی فرستادند دنبالم، مرا به ساختمان تلویزیون بردند، آن چهار کلمه لعنتی را بارها تکرار کردم و بعد هم مرا برگرداندند. همین! در آن زمان، و تا مدتها پس از آن، حتی یک بار هم به این موضوع فکر نکردم.»
از آن زمان تاکنون، «وچِرنیچِک» از فراز و نشیبهای بسیاری جان سالم به در برده است: از تهاجم به رهبری شوروی و «انقلاب مخملی» گرفته تا فروپاشی چکسلواکی. استفاده از این نماد توسط مخالفان طرحهای دولت برای «تلویزیون چک» (و «رادیوی چک»)، معنایی ویژه دارد؛ چرا که این شخصیت، بیش از آنکه نماد یک آرمان صرفاً سیاسی باشد، نشاندهنده یک تجربه فرهنگی مشترک است.
پس، آیا واقعاً ممکن است میخال بتواند جلوی خودش را بگیرد و به دیگران نگوید که او همان صدای «وچِرنیچِک» است؟ میخال گفت: «سعی میکنم خیلی به آنها چیزی نگویم. وقتی خودم، میدانید، نوجوان بودم، از این کار متنفر بودم. اما حالا دیگر برایم مهم نیست. البته همسرم دوست دارد به دیگران بگوید.»
میخال که سه دختر بزرگسال دارد، گفت: «او همیشه میگوید شوهری دارد که تکتک آنها او را میشناسند و میتوانند تشخیصش دهند. و این موضوع همه را گیج میکند. با این حال، وقتی برای کار به سفر میرفتم، خیلی خوب بود که میدانستم هر شب میتوانم به آنها شب به خیر بگویم.»